Ελβετία: CHF 200 εκατ. για τους Ολυμπιακούς 2038, όχι Αθήνα 2004

Η Εθνική Βουλή της Ελβετίας ενέκρινε την 1η Οκτωβρίου ομοσπονδιακή χρηματοδότηση έως CHF 200 εκατ., περίπου $250 εκατ., για τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς 2038, με 137 ψήφους υπέρ, 40 κατά και 14 αποχές. Ο συνολικός προϋπολογισμός των Αγώνων εκτιμάται σε CHF 2,2 δισ. Το νομοσχέδιο περνά τώρα στο Συμβούλιο των Καντονιών, και η Ελβετία έχει αποκλειστικές διαπραγματεύσεις με τη ΔΟΕ ως το τέλος του 2027.

Τι ψήφισε η Βουλή για τους Ολυμπιακούς 2038

Η ομοσπονδιακή συνεισφορά είναι κατανεμημένη με ακρίβεια. Κατά την ανακοίνωση του ελβετικού Κοινοβουλίου, CHF 60 εκατ. πηγαίνουν στους Παραολυμπιακούς, CHF 50 εκατ. σε εκπτωτικά εισιτήρια δημόσιων συγκοινωνιών για τους επισκέπτες, CHF 80 εκατ. σε λοιπά κόστη της οργανωτικής επιτροπής και CHF 10 εκατ. σε αποθεματικό για απρόβλεπτα. Η χρηματοδότηση προϋποθέτει ίσο ποσό από καντόνια και δήμους.

Το πιο σημαντικό σημείο είναι αυτό που δεν περιλαμβάνεται. Η Ομοσπονδία δεν δίνει εγγύηση ελλείμματος. Την εγγύηση, ύψους CHF 200 εκατ., την έχει αναλάβει ιδιωτικά η ένωση που οργανώνει την υποψηφιότητα. Τα έξοδα ασφαλείας, που εκτιμώνται σε CHF 40 έως 80 εκατ., καλύπτονται χωριστά ως τακτική αρμοδιότητα του κράτους. Τα υπόλοιπα έσοδα αναμένονται από χορηγίες, εισιτήρια, εμπορικά προϊόντα και τη συνεισφορά της ΔΟΕ.

Η μάχη για το δημοψήφισμα

Η Ελβετία έχει παράδοση άμεσης δημοκρατίας, και οι Ολυμπιακοί έχουν χάσει εκεί αρκετές φορές. Οι κάτοικοι του Γκραουμπύντεν απέρριψαν υποψηφιότητα για το 2022 και ξανά για το 2026, ενώ το καντόνι του Βαλαί είπε όχι για το 2026 το 2018. Γι’ αυτό η συζήτηση για το αν η απόφαση πρέπει να υπόκειται σε δημοψήφισμα ήταν η πιο κρίσιμη.

Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινοι, συνδικάτα και το SVP ζήτησαν, για διαφορετικούς λόγους, να ανοίξει ο δρόμος για προαιρετικό δημοψήφισμα. Η Βουλή απέρριψε την πρόταση με 106 ψήφους έναντι 78. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η απόφαση δεν υπόκειται σε υποχρεωτικό δημοψήφισμα. Η Βουλή πρόσθεσε όρους για βιωσιμότητα, διαφάνεια και διακυβέρνηση, απορρίπτοντας όμως αίτημα για αποζημίωση περιβαλλοντικών ζημιών.

Γιατί η Ελβετία ξοδεύει τόσο λίγα

Τα CHF 200 εκατ. είναι μικρό ποσό για Χειμερινούς Ολυμπιακούς. Οι Αγώνες του Σότσι το 2014 συνδέθηκαν με συνολικές δαπάνες που υπολογίζονται σε περίπου $50 δισ., ενώ η Νορβηγία απέσυρε την υποψηφιότητα του Όσλο για το 2022 μετά από αντιδράσεις για το κόστος. Η ελβετική πρόταση στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε υπάρχουσες εγκαταστάσεις, διάσπαρτες σε όλη τη χώρα, χωρίς Ολυμπιακό χωριό από το μηδέν και χωρίς νέα μεγάλα γήπεδα.

Αυτό είναι ακριβώς το μοντέλο που προωθεί η ΔΟΕ από την Ατζέντα 2020 και μετά, με τη λογική των αποκεντρωμένων Αγώνων που εφαρμόστηκε στο Μιλάνο-Κορτίνα και θα εφαρμοστεί στις Γαλλικές Άλπεις το 2030. Η ΔΟΕ χρειάζεται υποψήφιους, και η Ελβετία προσφέρει έναν αξιόπιστο υποψήφιο χωρίς τον κίνδυνο εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων. Η ίδια λογική ελέγχου κόστους εμφανίζεται και στο πώς η Αυστραλία σχεδιάζει τη χρηματοδότηση του αθλητισμού για LA 2028 και Brisbane 2032.

Τι κερδίζει μια χώρα που έχει ήδη τα πάντα

Η Ελβετία δεν χρειάζεται τους Ολυμπιακούς για να μπει στον χάρτη του χειμερινού τουρισμού. Έχει θέρετρα παγκόσμιας φήμης, διοργανώνει κάθε χρόνο αγώνες Παγκοσμίου Κυπέλλου σκι και έχει φιλοξενήσει δύο φορές Χειμερινούς Αγώνες, στο Σεν Μόριτς το 1928 και το 1948. Για μια τέτοια χώρα, οι Αγώνες λειτουργούν ως παγκόσμια διαφήμιση για ένα προϊόν που ήδη υπάρχει, με κόστος που ελέγχεται.

Υπάρχει και ένα πρακτικό όφελος. Η ομοσπονδιακή χρηματοδότηση για συγκοινωνίες και Παραολυμπιακούς αφήνει υποδομές και υπηρεσίες που μένουν μετά τους Αγώνες. Ο ορίζοντας του 2038 δίνει επίσης χρόνο για σχεδιασμό χωρίς πίεση, κάτι που λείπει συνήθως από τις διοργανώσεις που χάνουν τον έλεγχο του κόστους.

Τα επόμενα βήματα

Το νομοσχέδιο για τους Ολυμπιακούς 2038 πρέπει τώρα να εγκριθεί από το Συμβούλιο των Καντονιών, τη δεύτερη βουλή του ελβετικού κοινοβουλίου. Αν περάσει, η υποψηφιότητα θα ετοιμάσει τον φάκελό της για τη ΔΟΕ χωρίς ανταγωνισμό ως το τέλος του 2027, στο πλαίσιο των «προνομιακών συζητήσεων» που έχει ξεκινήσει η Επιτροπή.

Η ΔΟΕ πρέπει να εγκρίνει το σχέδιο φιλοξενίας και χρηματοδότησης, καθώς και τους στόχους βιωσιμότητας και κληρονομιάς. Οι επόμενοι Χειμερινοί έχουν ήδη δοθεί: οι Γαλλικές Άλπεις το 2030 και το Salt Lake City-Utah το 2034, οπότε το 2038 είναι η πρώτη ανοιχτή διοργάνωση. Η αποκλειστικότητα των συζητήσεων σημαίνει ότι, αν η Ελβετία τηρήσει τις προθεσμίες, η ανάθεση θα είναι πρακτικά τυπική.

Το μάθημα της Αθήνας

Η ελβετική προσέγγιση είναι η αντίθεση της ελληνικής εμπειρίας του 2004. Οι Αγώνες της Αθήνας κόστισαν κατά τις περισσότερες εκτιμήσεις περίπου €9 δισ., πολλαπλάσια του αρχικού προϋπολογισμού, με μεγάλο μέρος να καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αρκετές από τις εγκαταστάσεις που χτίστηκαν για δύο εβδομάδες έμειναν για χρόνια αναξιοποίητες, και μερικές αξιοποιούνται μόνο τώρα, όπως δείχνει η περίπτωση του Ellinikon Sports Park στον χώρο του παλιού αεροδρομίου.

Η διαφορά δεν είναι μόνο οικονομική. Στην Ελβετία η απόφαση πέρασε από δημόσια διαβούλευση, ψηφοφορία στη Βουλή και ρητό όριο κρατικής ευθύνης. Στην Αθήνα η δέσμευση για τους Αγώνες δεν συνοδεύτηκε από ανώτατο όριο δαπάνης. Αν το Συμβούλιο των Καντονιών εγκρίνει τη χρηματοδότηση, η Ελβετία θα πάει στη ΔΟΕ με ένα πακέτο που ορίζει από την αρχή πόσα θα πληρώσει το κράτος, και κυρίως πόσα δεν θα πληρώσει.