Big Ten: τα $2,4 δισ. που πάγωσαν και το deal του Big 12 χωρίς μετοχές

Το Big Ten είχε στο τραπέζι $2,4 δισ. από το UC Investments, τον επενδυτικό βραχίονα του University of California, για 10% των εμπορικών του δικαιωμάτων, και η συμφωνία πάγωσε επειδή δύο από τα 18 πανεπιστήμια, το Michigan και το USC, είπαν όχι. Λίγες εβδομάδες αργότερα το ανταγωνιστικό Big 12 έκλεισε το πρώτο συνολικό deal ιδιωτικών κεφαλαίων στον κορυφαίο κολεγιακό αθλητισμό των ΗΠΑ, με τη RedBird Capital και τη Weatherford Capital. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο συμφωνίες δείχνει πού βρίσκεται σήμερα το όριο: τα πανεπιστήμια θέλουν τα χρήματα, αλλά όχι να δώσουν ιδιοκτησία.

Big Ten: τι πρότεινε το UC Investments

Η πρόταση προέβλεπε τη δημιουργία μιας νέας εταιρείας, της Big Ten Enterprises, στην οποία θα περνούσαν οι εμπορικές δραστηριότητες της διάσκεψης, κυρίως τα τηλεοπτικά. Το UC Investments θα αγόραζε μειοψηφικό 10% έναντι $2,4 δισ., με ορίζοντα τουλάχιστον 15 ετών, και τα μέλη θα δεσμεύονταν συμβατικά στη σύμπραξη έως το 2046. Για τα πανεπιστήμια, αυτό σήμαινε μεγάλη εφάπαξ ρευστότητα σε μια περίοδο που το κόστος του αθλητισμού εκτοξεύεται. Από τη σεζόν 2025-26 τα πανεπιστήμια μοιράζονται απευθείας έσοδα με τους αθλητές, ενώ οι αμοιβές των προπονητών και οι δαπάνες για υποδομές συνεχίζουν να ανεβαίνουν.

Το UC Investments έθεσε έναν όρο: δεν θα προχωρούσε χωρίς την ομοφωνία και των 18 μελών. Η πλειονότητα συμφωνούσε. Το Michigan και το USC ζήτησαν περισσότερες λεπτομέρειες για το πώς θα λειτουργούσε η σύμπραξη και ποιες αποφάσεις θα επηρέαζε ο επενδυτής, και η συμφωνία έμεινε σε αναμονή. Στο παρασκήνιο υπήρχε και μια ιδιαιτερότητα: το UC Investments διαχειρίζεται τα συνταξιοδοτικά χρήματα των εργαζομένων του UCLA, που είναι μέλος του ίδιου του Big Ten.

Η λύση του Big 12: χρήματα χωρίς ιδιοκτησία

Το Big 12 πήγε από άλλο δρόμο. Η συμφωνία με την Collegiate Athletics Solutions, κοινοπραξία της RedBird και της Weatherford Capital, εγκρίθηκε τον Απρίλιο και έχει διάρκεια πέντε ετών. Σύμφωνα με το Sportcal, η RedBird βάζει τουλάχιστον $12,5 εκατ. στη διοίκηση της διάσκεψης και κάθε ένα από τα 16 πανεπιστήμια μπορεί να επιλέξει μια πιστωτική γραμμή έως $30 εκατ. Ο επενδυτής δεν παίρνει μετοχές, δεν παίρνει ποσοστό στα έσοδα και δεν έχει ρόλο στη διοίκηση. Παίρνει, αντίθετα, ρόλο στην ανάπτυξη χορηγιών και των μελλοντικών τηλεοπτικών, με ρήτρα αποκλειστικότητας που του απαγορεύει να συνεργαστεί με άλλη διάσκεψη.

Στην πράξη, πρόκειται για δάνεια, με διψήφιο επιτόκιο σύμφωνα με το Associated Press, και για μια εμπορική σύμπραξη. Ο commissioner Brett Yormark επέμεινε ότι η συμφωνία, που συζητιόταν πάνω από δύο χρόνια, δεν αλλάζει ούτε τη λειτουργία ούτε τη διακυβέρνηση της διάσκεψης. Η επιλογή του επενδυτή δεν είναι τυχαία. Η RedBird είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος μέτοχος της Paramount, και το τηλεοπτικό συμβόλαιο του Big 12 λήγει το 2031.

Γιατί η ιδιοκτησία είναι η κόκκινη γραμμή

Η αντίσταση του Michigan και του USC δεν είναι οικονομική. Είναι θεσμική. Ένας επενδυτής με 10% στα εμπορικά δικαιώματα μιας διάσκεψης έχει, αναπόφευκτα, λόγο σε αποφάσεις όπως πού και πότε παίζονται οι αγώνες, με ποιους τηλεοπτικούς συνεργάτες και με ποιους όρους. Για ιδρύματα που υποτίθεται ότι υπηρετούν εκπαιδευτικό σκοπό, αυτό ανοίγει ερωτήματα που κανείς δεν θέλει να απαντήσει δημόσια.

Η σύγκριση με τα επαγγελματικά πρωταθλήματα είναι διδακτική. Το NFL επέτρεψε το 2024 σε funds να αγοράζουν έως 10% των ομάδων του, αλλά ως παθητικοί επενδυτές, χωρίς δικαίωμα ψήφου και χωρίς ρόλο στη διοίκηση. Ακόμα και εκεί, ο επενδυτής αγοράζει μερίδιο σε μία ομάδα, όχι στη διοργάνωση. Η πρόταση του UC Investments θα έδινε ποσοστό στον πυρήνα των εσόδων ολόκληρης της διάσκεψης, κάτι που καμία από τις μεγάλες αμερικανικές λίγκες δεν έχει δεχτεί.

Υπάρχει και το ερώτημα των αθλητών. Αν μια διάσκεψη αξίζει $24 δισ., όπως υπονοεί η πρόταση του UC Investments, τότε το επιχείρημα ότι οι φοιτητές αθλητές είναι ερασιτέχνες γίνεται ακόμα πιο δύσκολο να υποστηριχθεί. Η εμπορευματοποίηση του κολεγιακού αθλητισμού προχωρά ήδη μέσω των ιδιωτικών εταιρειών που διαχειρίζονται τα δικαιώματα των πανεπιστημίων, όπως δείξαμε στο κείμενο για τη Learfield και τα $2 δισ. της TPG, και οι κανόνες του NCAA δοκιμάζονται ήδη στα δικαστήρια, όπως φάνηκε στην υπόθεση Sorsby.

Το ελληνικό αντίστοιχο

Το δίλημμα του Big Ten έχει μια οικεία εκδοχή στην Ελλάδα. Εδώ το ιστορικό σήμα και το όνομα μιας ομάδας ανήκουν κατά κανόνα στο ερασιτεχνικό σωματείο, ενώ η επαγγελματική δραστηριότητα ασκείται από την ΠΑΕ ή την ΚΑΕ, που ανήκει σε επιχειρηματίες. Το σωματείο παραχωρεί τη χρήση του σήματος, και η σχέση των δύο έχει προκαλέσει επανειλημμένα συγκρούσεις όταν αλλάζει ιδιοκτήτης. Είναι το ίδιο ερώτημα με εκείνο που θέτουν το Michigan και το USC: ποιος ελέγχει την ταυτότητα όταν το κεφάλαιο έρχεται απ’ έξω.

Η λύση του Big 12, κεφάλαια χωρίς μετοχές και εμπορική σύμπραξη χωρίς διοικητικό ρόλο, είναι πιθανότατα το πρότυπο για τα επόμενα χρόνια στον κολεγιακό αθλητισμό. Είναι φθηνότερη πολιτικά και ακριβότερη οικονομικά. Το Big Ten έχει ακόμα το μεγαλύτερο τηλεοπτικό συμβόλαιο της κατηγορίας και δεν πιέζεται να αποφασίσει. Όταν όμως το κόστος των αθλητών, των προπονητών και των υποδομών ξεπεράσει τα έσοδα, η πρόταση των $2,4 δισ. ή κάποια παρόμοια θα επιστρέψει στο τραπέζι.