Third-party ownership: Γιατί ένας παίκτης μπορεί να ανήκει σε ένα fund περισσότερο απ’ όσο στην ομάδα του
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 ως τον Μάιο του 2015, εκατομμύρια ποδοσφαιριστών στη Λατινική Αμερική και την Ευρώπη ανήκαν περισσότερο σε επενδυτικά funds παρά στις ομάδες όπου αγωνίζονταν. Πώς γεννήθηκε το third-party ownership, γιατί η FIFA το απαγόρευσε με δύο άρθρα του Κανονισμού της, και γιατί παρά την απαγόρευση η πρακτική δεν έχει εξαφανιστεί πραγματικά.
Την ιστορία του Third-party ownership την ξέρετε. Απλά δεν την αναγνωρίζετε. Όταν ο Carlos Tevez και ο Javier Mascherano μετακόμισαν από την Corinthians στη West Ham τον Αύγουστο 2006, οι αθλητικές τους υπηρεσίες δικαιοδοτούνταν από τη West Ham — αλλά τα οικονομικά τους δικαιώματα ανήκαν σε τέσσερις offshore εταιρείες του Kia Joorabchian: Media Sports Investments, Just Sports Inc., Global Soccer Agencies και Mystere Services Limited. Στην ουσία, η West Ham δεν τους κατείχε. Ανήκαν σε funds. Αυτό το case ξεκίνησε την αλυσίδα γεγονότων που οδήγησε στην επίσημη απαγόρευση του third-party ownership από τη FIFA το 2015 — αλλά δεν το εξαφάνισε.
Τι είναι το TPO
Third-party ownership είναι το σύστημα όπου ένα τρίτο μέρος αποκτά μερίδιο στα economic rights ενός παίκτη — δηλαδή στο δικαίωμα είσπραξης μέρους της αποζημίωσης από μελλοντική μεταγραφή. Διακρίνεται από τα federative rights (αθλητικά δικαιώματα): η ομάδα μπορεί να κατέχει 100% των federative rights αλλά μόνο 40% των economic rights. Όταν η ομάδα πουλάει τον παίκτη, το υπόλοιπο 60% πηγαίνει στο fund.
Πώς γεννήθηκε
Τα τέλη της δεκαετίας του 1990, Αργεντινή και Βραζιλία: ομάδες χωρίς ρευστότητα, funds με κεφάλαιο, και ταλέντο που αξίζει εκατομμύρια. Funds πρότειναν κάλυψη οικονομικών κενών σε αντάλλαγμα ποσοστό από τη μελλοντική πώληση παικτών. Από τη δεκαετία του 2000 η πρακτική επεκτάθηκε στην Ισπανία και Πορτογαλία. Η Atlético Madrid, η Sporting CP, η Porto, η Benfica χρησιμοποιούσαν συστηματικά funds για να χρηματοδοτούν μεταγραφές. Το πιο διάσημο fund στη δεκαετία του 2010: Doyen Sports Investments, έδρα Μάλτα, συμμετοχές σε εκατοντάδες παίκτες σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Tevez, Mascherano και το αγγλικό σκάνδαλο Third-party ownership
Ο Tevez έσωσε τη West Ham από τον υποβιβασμό. Η Sheffield United υποβιβάστηκε αντί αυτής. Αποκαλύπτεται η TPO δομή. West Ham: £5,5 εκατ. πρόστιμο Premier League + £30 εκατ. settlement στη Sheffield United. Η Premier League απαγόρευσε το TPO από 2008-09.
Τα άρθρα 18bis και 18ter
Το άρθρο 18bis (Ιανουάριος 2008): απαγόρευση συμβάσεων με τρίτους που επιτρέπουν επιρροή στις αποφάσεις για παίκτες. Δύσκολο να αποδειχθεί. Το άρθρο 18ter (1η Μαΐου 2015): πλήρης απαγόρευση — καμία συμφωνία δεν επιτρέπει σε τρίτο δικαίωμα συμμετοχής σε αποζημίωση μελλοντικής μεταγραφής. Χωρίς αναδρομική ισχύ: υπάρχουσες συμβάσεις τελείωναν με τη λήξη τους.
Η αντίδραση: Doyen, Seraing, και η ευρωπαϊκή πρόκληση
La Liga και Liga Portugal κατέθεσαν καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή: η απαγόρευση παραβιάζει EU competition law. Η βελγική RFC Seraing συνήψε TPO με τη Doyen μετά το 2015. Η FIFA επέβαλε ποινή. Η Seraing προσέφυγε στο CAS. Το CAS επικύρωσε (2016). Το ελβετικό Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την έφεση (Φεβρουάριος 2018).
Πώς επιβίωσε σε νέες μορφές
Το Third-Party Investment (TPI): επένδυση στην ομάδα συνολικά — όχι σε συγκεκριμένο παίκτη — με δικαιώματα σε μέρος των μελλοντικών εσόδων μεταγραφών. Τυπικά δεν παραβιάζει το άρθρο 18ter. Το πορτογαλικό SAD μοντέλο (Sociedade Anónima Desportiva): επενδυτές αγοράζουν μετοχές στις αθλητικές εταιρείες — έμμεσα αποκτώντας δικαίωμα σε μελλοντικά έσοδα μεταγραφών. Νομικά δεν αποτελεί TPO. Πρακτικά, η οικονομική λογική είναι παρόμοια.
Το όνομα άλλαξε, η λογική παρέμεινε
Αυτό που η FIFA κατάφερε με τα άρθρα 18bis και 18ter δεν ήταν να εξαφανίσει τη χρηματοοικονομικοποίηση των αθλητικών αξιών. Ήταν να τη κάνει νομικά πιο πολυέξοδη, να την περιορίσει στις δικαιοδοσίες που έχουν την υποδομή να την κρύψουν, και να τη μετατοπίσει από τους παίκτες ως ατομικά assets προς τις ομάδες ως χαρτοφυλάκια. Η εφαρμογή του Squad Cost Rule και των κανόνων multi-club ownership της UEFA αποτελούν τον πραγματικό χώρο όπου θα κριθεί η επόμενη εκδοχή αυτής της σύγκρουσης.
Η ιδιοκτησία τρίτων (Third-party ownership) ποδοσφαιριστών απαγορεύεται αυστηρά από τη FIFA παγκοσμίως από την 1η Μαΐου 2015. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς της FIFA, κανένας σύλλογος ή παίκτης δεν επιτρέπεται να συνάψει συμφωνία με τρίτο μέρος που τους δίνει το δικαίωμα σε ένα ποσοστό του μελλοντικού τέλους μεταγραφής ή της αποζημίωσης μεταγραφής ενός παίκτη.
Βασικοί Κανονισμοί & Ιστορία Η Απαγόρευση (Άρθρο 18ter): Η FIFA εφάρμοσε μια γενική απαγόρευση το 2015 για να προστατεύσει την ακεραιότητα του αθλήματος, εμποδίζοντας τους επενδυτές να χρησιμοποιούν τους παίκτες ως χρηματοοικονομικά προϊόντα. Επιρροή Τρίτων (Άρθρο 18bis): Απαγορεύεται επίσης στους συλλόγους να συνάπτουν συμφωνίες που επιτρέπουν σε τρίτους να επηρεάζουν τις πολιτικές μεταγραφής ή απασχόλησης.
Ορισμός «Τρίτου Μέρους»: Ως τρίτο μέρος ορίζεται οποιαδήποτε οντότητα εκτός από τον παίκτη που μεταγράφεται, τους δύο συλλόγους που μεταγράφουν τον παίκτη ή οποιονδήποτε από τους προηγούμενους συλλόγους του παίκτη. Αντίκτυπος και Λύσεις
Πριν από την απαγόρευση, η TPO ήταν μια εξαιρετικά δημοφιλής μέθοδος χρηματοδότησης στη Νότια Αμερική και σε μέρη της Ευρώπης, επιτρέποντας σε συλλόγους με οικονομικές δυσκολίες να ανταγωνίζονται πουλώντας μετοχές των οικονομικών δικαιωμάτων ενός παίκτη σε επενδυτικά κεφάλαια.
Από την έναρξη ισχύος της απαγόρευσης, οι επενδυτές και οι σύλλογοι έχουν προσαρμοστεί χρησιμοποιώντας νομικές λύσεις: Δικαιώματα εικόνας: Ενώ τα δικαιώματα μεταγραφής απαγορεύονται, τρίτοι μπορούν να επωφεληθούν από τα ατομικά δικαιώματα εικόνας και την εμπορική επωνυμία ενός παίκτη. Ιδιοκτησία πολλαπλών συλλόγων: Αντί να αγοράζουν δικαιώματα σε μεμονωμένους παίκτες, οι επενδυτές αγοράζουν μερίδια σε πολλούς συλλόγους. Αυτό τους επιτρέπει να επηρεάζουν την ανάπτυξη και τις μεταγραφές παικτών απευθείας εντός του δικτύου τους.
Είδατε λάθος; Το TheScope.gr δεσμεύεται στη διόρθωση factual ανακριβειών. Αναφέρετέ το στο corrections@thescope.gr. Corrections policy →
